Sieć wartości

Jest prawdopodobne, że u różnych ludzi poszczególne wymienione tu źródła mają różny udział w kształtowaniu Sieci Wartości. Możemy więc, prawdopodobnie, spotkać takich ludzi, u których dominują pierwotne doświadczenia emocjonalne; powiada się niekiedy, że na ich wartościowaniu znać piętno wpływów atawistycznych. Są tacy, u których dominują reguły przejęte od otoczenia — ich wartościom wanie ma więc najczęściej konwencjonalny charakter. Bywają wreszcie i tacy, którzy w znacznym stopniu kierują się regułami własnego autorstwa; w tym ostatnim przypadku można powiedzieć, że ów proces wartościowania ma charakter autonomiczny (mniej lub bardziej).
Mimo że źródła wartościowania są rozmaite, w toku rozwoju dochodzi do scalenia reguł wartościowania w jeden, mniej lub bardziej spójny wewnętrznie, system. System ów to Sieć Wartości. Podstawową jego funkcją jest porządkowanie doświadczeń na subiektywnych skalach dobre—złe oraz ważne—nieważne. W jaki sposób dokonuje się ów proces porządkowania? Badania psychologiczne wskazują, że człowiek otrzymując informacje, które zawierają treść wartościującą, może posługiwać się różnymi strategiami. Tak np. w niektórych badaniach stwierdzono, że następuje jakby sumowanie informacji: każda informacja pozytywna o przedmiocie podwyższa jego wartość, natomiast negatywna ■— obniża. Z kolei w innych badaniach okazało się, że budowanie oceny globalnej przypomina obliczanie średniej: informacja pozytywna o małym natężeniu dodana do informacji pozytywnej dużym natężeniu obniża ogólny poziom oceny. Niemałą ¡rolę w procesie integrowania informacji o wartościach odgrywa kolejność ich występowań; w wielu przypadkach początkowe informacje działają „filtrująco” na następne.1

error: Content is protected !!