Mapa

W pierwszych latach życia trudno jednak mówić o „mapie”. Poszczególne elementy obrazu świata tworzą raczej chaotyczne nagromadzenie „punktów” o zmiennych wartościach emocjonalnych. „Mapa” tworzy się pod wpływem porządkujących oddziaływań otoczenia społecznego. Rodzice, krewni, szkoła, społeczeństwo — przekazują dziecku oceny o tym, co jest dobre, a co — złe, co należy wybrać w wypadku konfliktu, a z czego zrezygnować. Dziecko przyswaja stopniowo pewne reguły oceniania zjawisk, które nadają wzrastający ład jego własnym procesom oceniania i wyboru.1 Można więc powiedzieć, że na pierwotny niestabilny, przypadkowy sposób wartościowania zjawisk zostaje nałożony system społecznych wymogów, które doprowadzają do utworzenia systemu reguł, według których rzeczywistość jest wartościowana. System ów nazwać można Siecią Wartości. Początkowo dziecko przyjmuje reguły dlatego, że są one odpowiednio „wzmacniane”: ich przestrzeganie wiąże się z nagrodą, a łamanie — z karą. Można powiedzieć, że w tej fazie dziecko w wartościowaniu kieruje się jeszcze wyłącznie swym osobistym hedonistycznym doświadczeniem, natomiast w postępowaniu podporządkowuje się pewnym wymogom, ponieważ jest to dlań korzystne (a niepodporządkowanie — niekorzystne). Później jednak nakazy, zakazy, oceny otoczenia przybierają postać wymogów wewnętrznych — to, co zostało przekazane przez autorytety, staje się dobre z mocy tego właśnie faktu, a to, co przez autorytet zostało zabronione bądź potępione, staje się automatycznie złe — jest to tzw. faza heteronomii.

error: Content is protected !!