This is default featured post 1 title
This is default featured post 2 title
This is default featured post 3 title
This is default featured post 4 title
This is default featured post 5 title

Rozmaite zdarzenia

Cechą charakterystyczną tej struktury jest również to, że zawiera ona informacje o sobie jako o sprawcy rozmaitych zdarzeń; innymi słowy daje podstawy do odróżnienia tego, co podmiot sam uczynił, od tego, co powstało za sprawą sił zewnętrznych. Tego rodzaju rozróżnienie ma doniosłe konsekwencje regulacyjne. Tak np. uczucie sukcesu lub porażki rodzi się tylko wtedy, gdy jednostka ma poczucie, że  to ona sama działała lub że działanie odbywało się za jej sprawą (na jej polecenie, według jej planu, zgodnie z jej wskazówkami itp.). Podobnie uczucie odpowiedzialności powstaje wtedy, gdy na dziejące się wydarzenia podmiot wywierał lub mógł wywrzeć wpływ. Tak więc można powiedzieć ogólniej, że tworząca się Struktura Ja gromadzi doświadczenia, na podstawie których powstaje u każdego z nas poczucie większej lub mniejszej kontroli nad otoczeniem, a ściślej — kontroli nad takim lub innym jego obszarem, w tym również nad samym sobą. Owo poczucie kontroli stanowi niezbędny warunek przeświadczenia o własnej podmiotowości, o tym, że to my czynimy coś w świecie, a nie tylko świat czyni coś z nami. Należałoby dodać, iż zdolność do kontroli jest przypisywana nie tylko samemu sobie, ale i innym istotom, więc reprezentacje innych przedmiotów zawierają także składnik aktywności, która dochodzi do skutku za ich sprawą. Jest prawdopodobne, iż ten składnik wyobrażeń daje podstawę do subiektywnego rozróżniania istot żywych od martwych, przynajmniej na początku, dopóki bardziej systematyczna wiedza nabywana w szkole nie doprowadzi do sprecyzowania pojęcia „życie”.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Info z wnętrza

Doświadczenie dotyczące siebie ma różne formy; są to sygnały dochodzące z wnętrza ciała — od organów wewnętrznych, od pracujących mięśni i poruszających się stawów, a kiedy rozwija się świadomość, elementem tego doświadczenia są rozmaite stany psychiczne — wyobrażenia, fantazje, emocje, pragnienia itp. Źródłem doświadczeń jest także własna aktywność i jej wyniki, a więc przeżycia związane z tym, co się robi, z efektami, jakie wywołała własna czynność, z powodzeniem lub niepowodzeniem realizowanych ciągów czynności. Ważnym źródłem informacji jest również własny wygląd. Bardzo istotnych informacji o nas samych dostarcza społeczne otoczenie: słowa podziwu lub nagany, podkreślenie płci, wskazywanie na walory i umiejętności, niedostatki i wady — wszystko to jest porównywane z informacjami pochodzącymi z innych źródeł i ulega rozmaitym przekształceniom, prowadząc do powstania złożonej, rozbudowanej struktury regulacyjnej — Struktury Ja. Struktura Ja tworzy się jako wynik gromadzenia, przekształcania, uogólniania doświadczeń dotyczących własnej osoby jako odrębnego przedmiotu. Utworzenie się takiej struktury, podobnie jak utworzenie jakichkolwiek innych stałych reprezentacji przedmiotu, stanowi podstawę rozpoznania, że dany przedmiot jest właśnie sobą samym; innymi słowy — stanowi podstawę rozpoznawania jego tożsamości. W odniesieniu do Struktury Ja można powiedzieć, że stanowi ona podstawę ujmowania siebie samego jako czegoś stałego i odrębnego od reszty otoczenia, czegoś, co zmieniając się z upływem czasu zachowuje pewien stopień ciągłości. Innymi słowy można powiedzieć, że Struktura Ja stanowi podstawę poczucia tożsamości. Chwilowe lub trwałe zmiany rozpadowe wr tej strukturze powodują poczucie dezorientacji co do siebie samego lub też naruszenie tożsamości.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Struktura Ja a integrącja zachowania się

Mówiąc, że Sieć Poznawcza może być przedstawiona jako „wielowymiarowa przestrzeń psychologiczna”, w której są rozmieszczone reprezentacje przedmiotów, opisujemy mechanizm, którego przejawy są każdemu najdokładniej znane. Czymże innym jest nasz świat subiektywny niż nieustannym tokiem wyobrażeń i idei o różnym zabarwieniu emocjonalnym, które „wspierają się” na „twardym gruncie” naszej wiedzy o tym, kim jesteśmy, gdzie się znajdujemy, co nas otacza, jacy ludzie, jakie zbiorowości, przedmioty, instytucje, twory przyrody i kultury stanowią rzeczywistość, w której się obracamy. Owa „twarda” wiedza wynika stąd, iż owe przedmioty, ludzie, idee, zbiorowości, twory kultury, środowisko przyrodnicze zostały w naszym umyśle „zarejestrowane” i utworzyły w nim rozbudowane siatki pojęciowe i obrazowe; że ustabilizowały swoje miejsca w nim do tego stopnia, iż wiedza o ich cechach i położeniu stała się dla nas oczywistością. Szczególną rolę wśród obiektów reprezentowanych w Sieci Poznawczej odgrywa zapis doświadczeń odnoszący się do podmiotu jako takiego — do samego siebie.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Czynności poznawcze

Wtedy, gdy w regulacji dominuje Sieć Wartości, następować mogą rozmaite deformacje czynności poznawczych. Polski psycholog społeczny Tadeusz Mądrzycki przeprowadził szereg badań, w których pokazał, że proces logicznego myślenia ulega rozmaitym deformacjom wtedy, gdy są zaangażowane ważne wartości jednostki. Można powiedzieć, że w tym wypadku zaangażowanie Sieci Wartości wynika z faktu, iż człowiek ma do czynienia z przedmiotami, którym przypisuje duży stopień cen- ności. Interesującej ilustracji zjawiska wpływu, jaki wywiera Sieć Wartości na Sieć Operacyjną, dostarczają badania przeprowadzone przez znanego polskiego psychologa społecznego Stanisława Mikę. Stwierdził on, iż łatwiej są zapamiętywane informacje dogodne dla człowieka. Dogodne — to znaczy nie tylko zgodne treściowo z akceptowaną postawą, ale także niezgodne z nią, pod warunkiem, iż zawierają argumenty kompromitujące postawę nieakceptowaną. Widać więc, że Sieć Wartości może działać jak „filtr”, przepuszczający do pamięci trwałej te informacje, które są akceptowane lub przydatne do obrony przekonań akceptowanych. Sieć Wartości i Sieć Operacyjna nie są dwoma różnymi układami, lecz dwiema formami uporządkowania tej samej całości, którą nazywamy Siecią Poznawczą. Te dwie formy działają jako jedność, albowiem żaden akt regulacyjny nie może dojść do skutku, jeżeli nie opiera się równocześnie na orientacji w tym, co zachodzi, i wartościowaniu tego, co zachodzi. Łączny wynik obu tych procesów doprowadza do ukształtowania lub wyboru odpowiedniej formy zachowania. Sieć Poznawczą można ujmować jako wyższą instancję regulacji.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
error: Content is protected !!