Typologie zaleceń metodycznych

Przyjmujemy, że w skład każdego specjalnego wychowania resocjalizującego wchodzi: wychowanie (w węższym tego słowa znaczeniu), opieka psychoterapia . Do zasad wychowawczej działalności resocjalizującej zaliczamy więc zasady reedukacji oraz wszechstronnego rozwoju osobowości, preferujące wartości internacjonalistyczne i patriotyczne oraz stymulujące twórczość. Do zasad opiekuńczej działalności resocjalizującej zaliczamy zasadę wszechstronnej i perspektywicznej opieki oraz zasadę wymagań. Natomiast do zasad psychoterapeutycznej działalności resocjalizującej zaliczamy zasady akceptowania oraz respektowania. Rozpoczynając prezentację sygnalizowanych wyżej zasad specjalnego wychowania resocjalizującego, rozpoczniemy ją od przedstawienia zasad wychowania w węższym znaczeniu, tu resocjalizującego. Otóż, wskazując na zasadę reedukacji, akcentujemy konieczność uwzględnienia tych tylko reguł i dyrektyw, których respektowanie inspiruje proces uczenia się re- edukacyjnego i równocześnie umożliwia uczenie się edukacyjne , zgodne z ideałem wychowania socjalistycznego. Chcąc więc określić, o jakie to uczenie się edukacyjne chodzi, odwołujemy się do zasady dotyczącej wspomnianego rozwoju osobowości. Zasada ta postuluje uczenie się wszechstronnie rozwijające osobowość, a równocześnie ukierunkowujące ten rozwój dzięki inspirowaniu twórczości oraz internalizowaniu wartości internacjonalistycznych i patriotycznych.

Nawiązując do powyższego przykładu…

W rezultacie czynności diagnostycznych stwierdzono, że wychowanka zachowującego się w sposób chuligański charakteryzuje nadmierne nasilenie ruchliwości procesów nerwowych. Wobec tego przyjęto dyrektywę, by oddziaływanie resocjalizujące tego chłopca zmierzało do tonizowania jego ruchliwości psychomotorycznej. Wychodzono bowiem z założenia (oparto się na regule), że wówczas, gdy mamy do czynienia z młodzieżą, którą cechuje nadmierne nasilenie ruchliwości procesów nerwowych, akcję resocjalizacyjną należy oprzeć na środkach i sposobach umożliwiających tonizowanie ruchliwości psychomotorycznej. Nawiązując do powyższego przykładu dochodzimy do wniosku, że inne  są dyrektywy wychowania resocjalizującego nieletniego, którego cechuje nasilona nerwicowość, a inne w wychowaniu nieletniego odznaczającego się chłodem uczuciowym, brakiem bezinteresownej życzliwości. Inne dyrektywy obowiązują w wychowaniu zakładowym, a inne w wychowaniu kuratelnym.

WYCHOWANIE RESOCJALIZUJĄCE

Racjonalna działalność wychowawcza zależy nie tylko od przyjęcia nadrzędnych celów, ale jest rezultatem doboru skutecznych działań, stanowiących elementy działalności, która do tych celów prowadzi. Racjonalna działalność wychowawcza zależy również od tego, w jakim stopniu i zakresie jest ona adekwatna wobec przedmiotu oddziaływania wychowawczego oraz aktualnych uwarunkowań, od których zależy skuteczność tego oddziaływania. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia powiemy, że: zasady wychowania opierają się na nadrzędnych celach wychowawczych; reguły uwzględniają elementy działalności wychowawczej i relacje między tymi elementami, np. postulują określony środek i sposób działania ze względu na ich walory prakseologiczne; dyrektywy wskazują na te cechy działalności wychowawczej, które stanowią konsekwencje istnienia takich a nie innych stanów i zmian osobowości wychowanka oraz warunkujących te stany i zmiany czynników. Mówiąc inaczej, są to zalecenia metodyczne uwzględniające stany, zmiany i determinanty przedmiotu oddziaływania wychowawczego.

Zasady, reguły i dyrektywy

Czym różnią się między sobą zasady, reguły i dyrektywy? Otóż zasada jest najogólniejszym zaleceniem metodycznym. Mówiąc inaczej, każda reguła musi być logiczną konsekwencją przyjęcia określonych zasad, czyli być regułą odpowiednio uzasadnioną. Również każda dyrektywa musi być logiczną konsekwencją przyjęcia określonych zasad. Każda więc reguła czy dyrektywa, jako zalecenie metodyczne, musi być podporządkowana zasadzie. Wymieniona wyżej właściwość, jaka wyodrębnia zasady spośród zaleceń metodycznych, nie jest jedyna. Ważką właściwością zasady jest także to, że polega ona na wskazywaniu tych cech ewentualnego działania, których uwzględnianie jest niezbędne ze względu na nadrzędne cele postulowanej działalności. Chcąc zatem ustalić zasady, musimy przyjąć właściwy system wartości oraz ideałów, umożliwiający projektowanie nadrzędnych celów i dzięki temu ocenianie uzyskanych wyników (Mysłakowski 1960). I tak, zasady pedagogiczne wskazują na te cechy działalności, które muszą być respektowane, jeżeli zależy nam na wychowaniu podporządkowanemu określonemu ideałowi wychowawczemu. W przypadku zaś np. zasad medycznych zaleca się działania respektujące cele nadrzędne stanowiące konsekwencję takiego ideału, jakim jest zdrowie człowieka.

ELEMENTY I PODSTAWY METODYKI

Termin metodyka wywodzi się z greckiego wyrazu methodos, który można przetłumaczyć: postępowanie za kimś, za czymś, dążenie. Wyraz methodos powstał ze słów meta, czyli „po” i hodos, czyli „droga”. Słowa te stanowiły tworzywo greckiego wyrazu methodike, który czasem oznaczał postępowanie traktowane bądź jako „sztuka”, bądź jako „nauka” albo „teoria”.
Wyraz methodike niejednokrotnie oznaczał również system sformułowań wskazujących zadania, środki i sposoby, których respektowanie umożliwia zbliżanie się do pożądanego stanu rzeczywistości. Chodzi przy tym o takie sformułowania, które zalecają działania skuteczne i ekonomiczne i równocześnie dające się powtarzać w analogicznych sytuacjach po to, by osiągnąć zamierzone wyniki.

SYSTEM ZALECEŃ METODYCZNYCH

Mówiąc o metodyce wychowania,- w tym także wychowania resocjalizującego, mamy na myśli ostatnie z wyżej wymienionych znaczenie słowa methodike, czyli metodyka. Chodzi nam o zespół sformułowań przybierających postać zaleceń metodycznych. A zaleceniem metodycznym jest każde sformułowanie, które wskazuje na te cechy proponowanego działania, od których zależy realizacja postulowanych celów. Tak rozumiane zalecenie metodyczne może być bądź zasadą, bądź regułą, bądź wreszcie dyrektywą.

error: Content is protected !!