This is default featured post 1 title

This is default featured post 1 title

To set your featured posts, please go to your theme options page in wp-admin. You can also disable the featured posts slideshow from certain parts of your site if you don't wish to display them. »

This is default featured post 2 title

This is default featured post 2 title

To set your featured posts, please go to your theme options page in wp-admin. You can also disable the featured posts slideshow from certain parts of your site if you don't wish to display them. »

This is default featured post 3 title

This is default featured post 3 title

To set your featured posts, please go to your theme options page in wp-admin. You can also disable the featured posts slideshow from certain parts of your site if you don't wish to display them. »

This is default featured post 4 title

This is default featured post 4 title

To set your featured posts, please go to your theme options page in wp-admin. You can also disable the featured posts slideshow from certain parts of your site if you don't wish to display them. »

This is default featured post 5 title

This is default featured post 5 title

To set your featured posts, please go to your theme options page in wp-admin. You can also disable the featured posts slideshow from certain parts of your site if you don't wish to display them. »

Weryfikacja bywa także bezpośrednim badaniem rzeczywistości

Chodzi tu, oczywiście, o rzeczywistość, do której odnoszą się twierdzenia stanowiące podstawę zasady, reguły lub dyrektywy. Są to równocześnie twierdzenia, które stanowiąc charakterystykę przedmiotu oddziaływań wzbogacają model pojęciowy tego przedmiotu. Weryfikując bezpośrednio zasady, reguły czy dyrektywy metodyki wychowania staramy się wykazać, że związek między proponowanymi w danej regule środkami i sposobami działania a zdarzeniami uznanymi za cel działania zachodzi rzeczywiście, czyli wynika z prawidłowości rządzących wydarzeniami w sytuacji danego typu. Weryfikacja bezpośrednia określonego zalecenia polega na wykazaniu, że związki między zdarzeniami, o których ono mówi, znajdują potwierdzenie w istniejącym materiale empirycznym. Można w tym celu przeprowadzić specjalne badania empiryczne. Można jednak odwołać się do już istniejących twierdzeń. Twierdzenia te, w oparciu o wiarygodne i systematycznie zebrane oraz odpowiednio uogólnione dane, oznaczają związki, do których odwołuje się interesujące nas zalecenie.

Założenia te mogą same podlegać empirycznej weryfikacji bezpośredniej lub pośredniej

Wspomniane uzasadnianie twierdzeń, stanowiących podstawę zaleceń regulujących proces wychowawczy, może polegać np. na stosowaniu tzw. „metody generalizacji”. Sprowadza się ona do wprowadzenia koncepcji układu ogólniejszego, a więc takiego, w stosunku do którego rozmaite układy mogą być traktowane jako twory mniej ogólne. Dzięki temu o cechach układów mniej ogólnych można wnosić z cech układu czy układów bardziej ogólnych. Znając np. cechy tzw. cybernetycznego układu samodzielnego, możemy się wiele dowiedzieć o właściwościach sterowniczych, charakterystycznych zarówno dla roślin i zwierząt, jak i dla ludzi i grup ludzkich. Będzie tak jednak pod warunkiem, że dojdziemy do wniosków na podstawie trafnego założenia. Dodajmy, że założenia te mogą same podlegać empirycznej weryfikacji bezpośredniej lub pośredniej, która jest weryfikowaniem empirycznym logicznych konsekwencji przyjętych założeń. Weryfikacją może być również badanie modelowe. Polega ona na badaniu takim, jak w przypadku metody generalizacji, a więc zmierza do poznania oryginału poprzez poznanie modelu, czyli czegoś analogicznego pod względem struktury do struktury oryginału. Nie zawsze jednak, w przeciwieństwie do metody generalizacji, model musi mieć charakter pojęciowy. Może on być także modelem realnym, rzecz w tym, by model był łatwiej dostępny poznawczo niż oryginał.

Weryfikacja zaleceń metodycznych

Każde zalecenie metodyczne, tj. ukierunkowujące działalność wychowawczą, czyli każda zasada czy reguła lub dyrektywa wychowania będą tym bardziej zaleceniem uznanym przez metodykę wychowania, im większe prawdopodobieństwo udanej ich weryfikacji. A mówiąc o weryfikacji mamy na myśli zarówno uzasadnianie i sprawdzanie twierdzeń, na których się opierają zasady, reguły i dyrektywy metodyki wychowania, jak i wyjaśnianie tych twierdzeń. Wyjaśnianie zaś twierdzeń sprowadza się do logicznego ich powiązania z innymi twierdzeniami dotyczącymi tej samej kategorii rzeczywistości, np. procesów psychicznych regulujących czynności człowieka, czy wzajemnych oddziaływań członków grupy społecznej, które powodują kształtowanie się norm współżycia społecznego. I tak np, twierdzenia dotyczące skuteczności kar w wychowaniu mogą być wyjaśnione, to jest potraktowane jako logiczna konsekwencja bardziej ogólnych twierdzeń dotyczących zależności, warunkujących proces skutecznego uczenia się wszelkich wyżej zorganizowanych organizmów.

Mamy tu więc do czynienia z biernym racjonalnym działaniem

Zalecenia interwencyjne znajdują oparcie w przewidywaniach dotyczących związków sprawczych i dzięki temu pouczających, w jaki sposób włączyć aktywność ludzką w łańcuch zdarzeń jako jedno z jego ogniw, stanowiących przyczynę decydującą (ze względu na naturalne następstwo zdarzeń) o zaistnieniu dalszych zdarzeń. Są to zalecenia umożliwiające przewidywania dotyczące interwencji osób działających, a więc umożliwiające aktywne, racjonalne działanie. Natomiast zalecenia adaptacyjne opierają się na przewidywaniach, które umożliwiają przystosowanie się do naturalnego toku następstwa zdarzeń. Mamy tu więc do czynienia z biernym racjonalnym działaniem. Każdą zatem regułę stanowiącą sens metodyki wychowania, możemy rozpatrywać zarówno jako zalecenie dotyczące: projektowania bądź wykonania, 2) preparacji bądź kreacji, 3) strategii bądź procedury, 4) interwencji bądź adaptacji.

Reguły preparacyjne i kreacyjne oraz interwencyjne i adaptacyjne

Reguły dotyczące projektowania, podobnie jak reguły dotyczące wykonania, mogą dotyczyć zarówno tzw. preparacji działań, jak i tzw. kreacji działań, a więc przybierać formy zarówno zaleceń preparacyjnych, jak i kreacyjnych. Zaleceniem preparacyjnym nazwiemy każde zalecenie, które dotyczy przygotowania danego działania, natomiast zaleceniem kreacyjnym nazwiemy każde zalecenie, które dotyczy osiągania właściwych celów danego działania. Preparacyjnym zaleceniem dotyczącym projektowania nazwiemy zatem każde zalecenie dotyczące diagnozy, gdyż diagnoza stanowi konieczne przygotowanie do sformułowania projektu, co w przypadku projektowania stanowi cel zasadniczy. Natomiast samo formułowanie projektu jest objęte sferą kreacyjnych zaleceń dotyczących projektowania.
Podobnie w wypadku zaleceń odnoszących się do wykonania. Kreacyjne zalecenia regulujące wykonanie pouczają nas, jak stymulować skutecznie wychowanka, by go odpowiednio zaktywizować i jak wzmacniać te aktywizacje, wywołując postulowane zmiany w jego osobowości. Natomiast preparacyjne zalecenia regulujące wykonanie wskazują, jak tworzyć lub reformować czy doskonalić układ wychowawczy, aby zapewnić sobie jego funkcjonowanie zdolne sprostać określonym zadaniom wychowawczym. Każda metodyka wychowania dysponuje także regułami interwencyjnymi i adaptacyjnymi.

Reguły dotyczące projektowania i wykonania

Ale reguły wchodzące w skład systemu zaleceń wypracowywanych przez przedstawicieli metodyki wychowania możemy także wyróżniać inaczej. Możemy mianowicie wskazywać na reguły dotyczące projektowania, zwane także zaleceniami metodologicznymi, oraz na reguły dotyczące realizowania czyli wykonania, zwane także zaleceniami merytorycznymi. Reguły odnoszące się do wykonania, to zalecenia strategiczne i proceduralne, dotyczące oddziaływania na osobę wychowywaną. Zalecenia te dotyczą więc wywoływania faktów wychowawczych. Inna jest natomiast funkcja reguł dotyczących projektowania. Są to zalecenia, które informują nas, jak dobierać odpowiednie strategiczne i proceduralne zalecenia wykonania wychowawczego, czy mówiąc bardziej ogólnie i wyczerpująco jak projektować, tj. dochodzić do aktualnie skutecznego wykonania wychowawczego.
Reguły dotyczące projektowania, podobnie jak reguły dotyczące wykonania, mogą eksponować bądź strategię, bądź procedurę działania. I tak, strategiczne zalecenia odnoszące się do projektowania wskazują na te wyniki poznawcze, które muszą być osiągnięte, jeżeli mamy otrzymać racjonalny projekt. Można tu np. wymienić zalecenie skłaniające nas, by rozważając ewentualności działania, które polega na tworzeniu nowego układu wychowawczego w celu realizacji określonego zadania zanalizować odmienne możliwości tej realizacji, tj. odwołać się do już funkcjonujących układów wychowawczych. Chodzi tu o porównanie realności takich ewentualności i związanych z każdą z nich kosztów, tj. strat i zysków. Do zaleceń metodologicznych o charakterze strategicznym zaliczymy również ogólne zalecenie, by wybór reguły wykonania, który dotyczy zastosowania środków i sposobów oddziaływania wychowawczgo, poprzedzić odpowiednią diagnozą. Natomiast proceduralnym zaleceniem dotyczącym projektowania nazwiemy np. każdą regułę, która dotyczy techniki i metody badania diagnostycznego albo też sposobu uzasadniania projektu.

Ustalając procedurę, ustalamy także technikę działania

Chodzi wówczas o zalecenie zachowania się określonego ze względu na rodzaj instrumentu, na narzędzie, którym się będziemy posługiwali. Właśnie o technice informują reguły proceduralne wskazujące np. na potrzebę mówienia przez mikrofon, jako na środek porozumienia się z liczną grupą osób zebranych w nieakustycznej sali. Charakter techniczny będzie mieć także zalecenie mówiące, aby wpływać na zachowanie się członków internatu, publikując w gazetce ściennej fotografie i notatki dotyczące szczególnie zasłużonych dla internatu wychowanków. Oczywiście, metodą możemy nazwać koncepcję całego kompleksu działań przydatnych do osiągnięcia całego pożądanego kompleksu zdarzeń. Ale jest to wówczas „w gruncie rzeczy zbiór zaleceń, obejmujący zarówno typ zalecenia określonego jako strategiczne, jak i typ zalecenia określonego jako proceduralne. Tak zatem niejednokrotnie daną strategię i związane z nią funkcjonalnie sposoby i środki określa się mianem metody, używając tego terminu w szerszym znaczeniu niż to, które przedstawiono wyżej. Stosując termin metoda w tym ostatnim znaczeniu, powiemy, że metodyka wychowania stara się ustalić metody działania wychowawczego.

Reguły strategiczne i proceduralne

Przez reguły strategiczne rozumiemy zalecenia przyjęte ze względu na cele etapowe, tj. na zamierzone wyniki, które jeśli chodzi o przedmiot oddziaływania muszą być osiągnięte, jeżeli chcemy osiągnąć cele główne (nadrzędne). Chodzi tu o zdarzenia, które w danym przedmiocie musimy wywołać po to, by dzięki naturalnej zależności zdarzeń cząstkowych wywołać ostatecznie zdarzenia, uznane za nasze główne cele. Odmiennie wygląda sprawa reguł proceduralnych. Otóż, ustalając procedurę, ustalamy tym samym sposoby i środki prowadzące do osiągnięcia wyników, które będą zgodne z przyjętą strategią. Chodzi tu więc, po pierwsze, o wskazanie tych zdarzeń, które dotyczą samego sprawcy, a nie jak w wypadku strategii przedmiotu jego oddziaływania. Są to równocześnie zdarzenia składające się na zachowanie się sprawcy świadome i zamierzone oraz dające się powtórzyć. Mówimy wówczas o metodzie działania (w węższym znaczeniu tego słowa), kiedy np. zalecamy odpowiednio zaplanowaną rozmowę, by skłonić kogoś do podjęcia się pewnych zadań. Rozmowa jest bowiem zdarzeniem stanowiącym pewną odmianę naszego zachowania się.

Schemat 1

Do zasad określających psychoterapeutyczną funkcję specjalnego wychowania resocjalizującego zaliczamy zasadę akceptowania, która wymaga od osoby oddziaływającej ustosunkowania się podobnego do ustosunkowania się lekarza wobec pacjenta (tzw. postawa terapeutyczna); ustosunkowanie to powinno być równocześnie manifestacją życzliwości. Tak zatem odrzuca się ustosunkowanie, którego wyrazem jest koncentrowanie się na pytaniu: winien czy nie winien, dobry czy zły, zasługuje na potępienie czy nie zasługuje. Nie zakłada to przy tym rezygnacji np. z kar czy też krytykowania, stosowanych ze względu na ich celowość, ich resocjalizacyjną efektywność. Zasada akceptowania nie zakłada rezygnacji z oceny, nakazuje ją jednak traktować jako element diagnozy, a nie podstawę do wymierzania jakiejś absolutnej sprawiedliwości. Wychowawca powinien akceptować wychowanka takim, jakim jest, i bez względu na to, jak bardzo dezaprobuje jego czyny, powinien starać się uczynić nawet najbardziej wykolejonego człowieka lepszym i szczęśliwszym, a jednocześnie bardziej wartościowym społecznie. Zasada respektowania wymaga liczenia się z  jako osobą, która sama musi odegrać zasadniczą rolę w przemianach składających się na proces jej resocjalizacji. Wychowawca stara się więc zainspirować procesy samowychowania i wszystko, co robi, ma służyć temu celowi. Zasada ta jest więc sprzeczna z postępowaniem, w którym głównym twórcą przemian osobowości wychowanka byłby sam wychowawca, od którego wychowanek stałby się w pełni uzależniony najpierw bezpośrednio, a potem poprzez przyswojony mu sztywny wzór osobowy.

Typologia zasad

Zasada wszechstronnej i perspektywicznej opieki oraz zasada wymagań wynikają z zasilającej, to jest opiekuńczej funkcji specjalnego wychowania resocjalizującego. Zasada wszechstronnej opieki zakłada konieczność liczenia się przy stosowaniu reguł i dyrektyw z wszystkimi potrzebami wychowanka oraz zaspokajania ich w toku działań resocjalizujących. Należy jednak traktować opiekę perspektywicznie, to znaczy uwzględniać nie tylko potrzeby aktualne, lecz również potrzeby ujmowane rozwojowo. Reguły i dyrektywy powinny być stosowane z troską o przyszłość wychowanka, a oparte na nich wychowanie powinno oddziaływać tak, aby zapewnić osobie wychowywanej możność zaspokajania jej potrzeb i w dalszym życiu. Niezbędne jest zatem takie oddziaływanie, które pozwala wychowankowi zajmować uznane pozycje w społeczeństwie, a w konsekwencji uzyskiwać odpowiednie gratyfikacje. O ile zasada wszechstronnej i perspektywicznej Opieki nakazuje uwzględnianie interesów wychowanka, to zasada wymagań każe liczyć się z potrzebami ludzi, wśród których wychowanek żyje i żyć będzie w przyszłości. Stosowane reguły i dyrektywy powinny prezentować oddziaływania adekwatne do społecznych oczekiwań, wyrażających interesy małych grup i szerszych zbiorowości, funkcjonalnych w stosunku do społeczeństwa, a więc zgodnych z przyjętą koncepcją rozwoju społecznego.

error: Content is protected !!