This is default featured post 1 title
This is default featured post 2 title
This is default featured post 3 title
This is default featured post 4 title
This is default featured post 5 title

Zapotrzebowania

Sieć Wartości jest źródłem zapotrzebowania na informacje o tym, iż wszystko, czemu jednostka przypisuje wartość (np. określone osoby, rodzina, kraj, podstawowe zasady światopoglądowe), pozostaje w korzystnym stanie, iż nic im nie zagraża i nie utrudnia rozwoju a także, iż jednostka ma zachowany kontakt z tymi wartościami. Potrzeby wynikające z powstania Sieci. Operacyjnej polegają na zapotrzebowaniu na informacje o stanie rzeczywistości oraz o procesach i zmianach, jakie w niej zachodzą, a także na informacje i sprawności umożliwiające wprowadzenie ładu w systemie pojęć i tworzenie z nich coraz większych całości; wyraża się to w postaci tzw. potrzeb wiedzenia i rozumienia (potrzeby poznawcze) oraz w dążeniu do określonych form harmonii (potrzeby estetyczne). Przedstawiony tu przegląd potrzeb jest w pewnym stopniu zbliżony do tego, który przedstawił jeszcze w latach pięćdziesiątych słynny psycholog amerykański, jeden z twórców tzw. psychologii humanistycznej, Abraham Maslow. Lista potrzeb zaproponowana przez Maslowa zdobyła sobie wielką popularność. Wymienił on siedem grup tzw. potrzeb podstawowych, mianowicie potrzeby: fizjologiczne, bezpieczeństwa, przynależności i miłości, szacunku, sa- mourzeczywistnienia, wiedzy i rozumienia, estetyczne. Pierwsze dwie grupy (fizjologiczne bezpieczeństwa) pochodzą, według naszego poglądu, od Mechanizmów Popędowo-Emocjonalnych, następne dwie (przynależności i miłości oraz szacunku) — od Struktury Ja, a potrzeby wiedzy i rozumieniia oraz estetyczne mają źródło w Sieci Operacyjnej. Wymieniona przez Maslowa potrzeba samourzeczywistnie- nia może, z naszego punktu widzenia, stanowić przejaw tendencji rozwojowych każdej z wyodrębnionych przez nas instancji regulacji; tak więc samourzeczywistmenie w sferze popędo- wo-emocjonalnej może wyrażać się w tendencji do coraz bardziej wyrafinowanej konsumpcji, w Strukturze Ja — w tendencji do ekspansji wyrażonej np. wzrostem wpływów władzy, osiąganiem coraz to większej i szerszej społecznej akceptacji (np. w formie sławy), wzbogacaniem własnego obrazu i nadawaniem otoczeniu piętna swej indywidualności. W Sieci Operacyjnej dążenie do samorealizacji wyrażać się będzie doskonaleniem swych umiejętności i sprawności, a także w formie dzieł twórczych (por. rozdz. 4, pod- rozdz. Wieloznaczność pojęcia „rozwój osobowości”).

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Informacji z otoczenia

Potrzeby psychologiczne są konsekwencją powstania Sieci Poznawczej i utworzenia Mechanizmów Popędowo-Emocjonalnych. Obie organizacje tym się wyróżniają, że istnieją w sposób, jakby to można określić, „zależny”. Znaczy to, że ich egzystencja jest uwarunkowana stałym dopływem odpowiednich sygnałów (informacji z otoczenia). Można tu dopa trzyć się analogii między organizmami żywymi a strukturami psychicznymi. O ile do istnienia i rozwoju organizmów żywych konieczna jest stała wymiana materii i energii z otoczeniem, o tyle do istnienia struktur psychicznych konieczna jest stała wymiana informacji z otoczeniem i stały dopływ stymulacji. Bez nich struktury psychiczne ulegają rozpadowi, Aby uchronić się przed rozpadem, struktury psychiczne sterują czynnościami w kierunku zapewnienia sobie kontaktu z elementami otoczenia, które odpowiednich „informacji podtrzymujących” mogą dostarczać. W tym właśnie sensie możemy mówić o podstawowych potrzebach psychologicznych, a więc o takich warunkach, których spełnienie jest niezbędne do utrzymania wytworzonych struktur psychicznych i do ich rozwoju. Ile jest takich potrzeb podstawowych? W zasadzie trudno wyliczyć potrzeby, ponieważ — jak wynika z przedstawionego opisu — zależy to od budowy i własności całego systemu regulacji. Kierując się przedstawioną wyżej jego charakterystyką, możemy wskazać kilka głównych ich grup; będą to potrzeby: wynikające z utworzenia Mechanizmów Popędowo-Emocjonalnych; są to takie potrzeby, których zaspokajanie pozostaje w najściślejszym związku ze stanem organizmu, ponieważ są one aktywizowane przez sygnały dochodzące od narządów wewnętrznych, a stan ich zaspokojenia zależy od fizycznych oddziaływań (np. ciepła, pokarmu, dźwięku, koloru). Potrzeby te można opisać bardziej szczegółowo, wziąwszy pod uwagę typ kontaktów z otoczeniem niezbędny do ich zaspokajania; wynikające z powstania Struktury Ja; zachowanie Struktury Ja wymaga utrzymania dopływu informacji podtrzyr-niiacych przeświadczenie o własnej integralności, o odrębności (co wyraża się w dążeniach do zaznaczenia specyficzności własnej osoby), a także informacji potwierdzających zdolność do kontrolowania własnego losu (co przejawia się w formie dążeń do uzyskiwania przewagi, sukcesów, do samopotwierdzenia itp.); podtrzymanie Struktury Ja wymaga także informacji potwierdzających własną wartość (co wyraża się w dążeniach do uznania, akceptacji i samoakceptacji itp.).

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Stosunki za światem

Podejście to zapoczątkowane zostało i jest nadal rozwijane przez prof. Tadeusza Tomaszewskiego z Uniwersytetu Warszawskiego. Kładzie się tu nacisk na fakt, iż człowiek jest istotą aktywnie regulującą swoje stosunki ze światem za pomocą czynności. Teoria Tomaszewskiego została rozwinięta w różnych działach psychologii. Jakie są zasady działania tego systemu? Dawniej wyobrażano sobie, że cały ów skomplikowany system, określony przez nas jako osobowość, pozostaje na usługach potrzeb biologicznych człowieka. Innymi słowy, umysł ludzki wybrażano sobie jako niezwykle udoskonalone narzędzie adaptacji, dane człowiekowi w wyniku ewolucji i pełniące te same zadania, co inne organy ciała pozwalające różnym gatunkom zwierząt utrzymywać równowagę ze swoim biologicznym otoczeniem. Tak więc wielbłąd, aby przystosować się do środowiska pustyni, wykształcił zdolność magazynowania wody, delfin potrafi przechowywać duży zasób powietrza w celu długotrwałego nurkowania, a człowiek wykształcił mózg, który pozwala najlepiej przystosować się do zmieniającego się środowiska i zdobyć nad nim kontrolę. Dzięki tej kontroli człowiek jest w stanie jak najlepiej zaspokajać potrzeby, jakie wszczepiła weń natura. Otóż ten sposób rozumowania zakłada, że czynności psychiczne człowieka są podporządkowane celom adaptacyjnym. Tymczasem to, co obecnie wiemy o człowieku, każe nam patrzeć nań zupełnie inaczej. Rzecz w tym, że umysł ludzki, a ściślej — osobowość człowieka, sama jest źródłem potrzeb, i tym właśnie psychologicznym, a nie biologicznym potrzebom są podporządkowane czynności ludzi. Potrzeby biologiczne o tyle tylko uczestniczą w regulacji zachowania się, o ile zostają przekształcone w potrzeby psychologiczne.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Mechanizmy regulacji

Łatwo zrozumieć, że człowiek dysponuje ogromną, niemal nieprzeliczalną liczbą tego rodzaju „mechanizmów regulacji”. Mechanizmy te układają się w hierarchie; weźmy choćby przytoczony przykład wbijania gwoździa: czynność wbijania gwoździa składa się ze znacznej liczby subczynności (chwytanie młotka, ustawienie gwoździa, uderzenie w jego główkę, sprawdzenie efektów), z kolei każda z subczynności składa się z dalszych elementów: aby schwycić młotek, trzeba odpowiednio skierować rękę i wykonać właściwy ruch dłonią i palcami, a każdy z tych elementów da  się rozłożyć na jeszcze prostsze składniki (na skurcze mięśni, które są niezbędne do wykonania danego ruchu). Z drugiej strony sama czynność wbijania gwoździa bywa z reguły składnikiem większej całości, której jest podporządkowana (nip. mocowania deski), a ta z kolei składnikiem jeszcze większej całości (sporządzania stołu) itd. Którykolwiek z tych poziomów czynności byśmy rozpatrywali, na każdym z nich czynność jest rezultatem odpowiednio rozbudowanych układów funkcjonalnych. Badanie osobowości jest badaniem systemu, od którego własności zależy sterowanie całym tym nieprzeliczalnym zbiorem mechanizmów; systemu, dzięki któremu aktywność człowieka nie stanowi luźnego nagromadzenia zmieniających się coraz to nowych czynności, lecz ma formę zorganizowaną, jest uporządkowana w większe całości — w działania, które z kolei składają się na działalność życiową. Dlatego właśnie możemy powiedzieć, że osobowość — to centralny system integracji i regulącji czynności ludzi.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
error: Content is protected !!