This is default featured post 1 title
This is default featured post 2 title
This is default featured post 3 title
This is default featured post 4 title
This is default featured post 5 title

Informacji z otoczenia

Potrzeby psychologiczne są konsekwencją powstania Sieci Poznawczej i utworzenia Mechanizmów Popędowo-Emocjonalnych. Obie organizacje tym się wyróżniają, że istnieją w sposób, jakby to można określić, „zależny”. Znaczy to, że ich egzystencja jest uwarunkowana stałym dopływem odpowiednich sygnałów (informacji z otoczenia). Można tu dopa trzyć się analogii między organizmami żywymi a strukturami psychicznymi. O ile do istnienia i rozwoju organizmów żywych konieczna jest stała wymiana materii i energii z otoczeniem, o tyle do istnienia struktur psychicznych konieczna jest stała wymiana informacji z otoczeniem i stały dopływ stymulacji. Bez nich struktury psychiczne ulegają rozpadowi, Aby uchronić się przed rozpadem, struktury psychiczne sterują czynnościami w kierunku zapewnienia sobie kontaktu z elementami otoczenia, które odpowiednich „informacji podtrzymujących” mogą dostarczać. W tym właśnie sensie możemy mówić o podstawowych potrzebach psychologicznych, a więc o takich warunkach, których spełnienie jest niezbędne do utrzymania wytworzonych struktur psychicznych i do ich rozwoju. Ile jest takich potrzeb podstawowych? W zasadzie trudno wyliczyć potrzeby, ponieważ — jak wynika z przedstawionego opisu — zależy to od budowy i własności całego systemu regulacji. Kierując się przedstawioną wyżej jego charakterystyką, możemy wskazać kilka głównych ich grup; będą to potrzeby: wynikające z utworzenia Mechanizmów Popędowo-Emocjonalnych; są to takie potrzeby, których zaspokajanie pozostaje w najściślejszym związku ze stanem organizmu, ponieważ są one aktywizowane przez sygnały dochodzące od narządów wewnętrznych, a stan ich zaspokojenia zależy od fizycznych oddziaływań (np. ciepła, pokarmu, dźwięku, koloru). Potrzeby te można opisać bardziej szczegółowo, wziąwszy pod uwagę typ kontaktów z otoczeniem niezbędny do ich zaspokajania; wynikające z powstania Struktury Ja; zachowanie Struktury Ja wymaga utrzymania dopływu informacji podtrzyr-niiacych przeświadczenie o własnej integralności, o odrębności (co wyraża się w dążeniach do zaznaczenia specyficzności własnej osoby), a także informacji potwierdzających zdolność do kontrolowania własnego losu (co przejawia się w formie dążeń do uzyskiwania przewagi, sukcesów, do samopotwierdzenia itp.); podtrzymanie Struktury Ja wymaga także informacji potwierdzających własną wartość (co wyraża się w dążeniach do uznania, akceptacji i samoakceptacji itp.).

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Stosunki za światem

Podejście to zapoczątkowane zostało i jest nadal rozwijane przez prof. Tadeusza Tomaszewskiego z Uniwersytetu Warszawskiego. Kładzie się tu nacisk na fakt, iż człowiek jest istotą aktywnie regulującą swoje stosunki ze światem za pomocą czynności. Teoria Tomaszewskiego została rozwinięta w różnych działach psychologii. Jakie są zasady działania tego systemu? Dawniej wyobrażano sobie, że cały ów skomplikowany system, określony przez nas jako osobowość, pozostaje na usługach potrzeb biologicznych człowieka. Innymi słowy, umysł ludzki wybrażano sobie jako niezwykle udoskonalone narzędzie adaptacji, dane człowiekowi w wyniku ewolucji i pełniące te same zadania, co inne organy ciała pozwalające różnym gatunkom zwierząt utrzymywać równowagę ze swoim biologicznym otoczeniem. Tak więc wielbłąd, aby przystosować się do środowiska pustyni, wykształcił zdolność magazynowania wody, delfin potrafi przechowywać duży zasób powietrza w celu długotrwałego nurkowania, a człowiek wykształcił mózg, który pozwala najlepiej przystosować się do zmieniającego się środowiska i zdobyć nad nim kontrolę. Dzięki tej kontroli człowiek jest w stanie jak najlepiej zaspokajać potrzeby, jakie wszczepiła weń natura. Otóż ten sposób rozumowania zakłada, że czynności psychiczne człowieka są podporządkowane celom adaptacyjnym. Tymczasem to, co obecnie wiemy o człowieku, każe nam patrzeć nań zupełnie inaczej. Rzecz w tym, że umysł ludzki, a ściślej — osobowość człowieka, sama jest źródłem potrzeb, i tym właśnie psychologicznym, a nie biologicznym potrzebom są podporządkowane czynności ludzi. Potrzeby biologiczne o tyle tylko uczestniczą w regulacji zachowania się, o ile zostają przekształcone w potrzeby psychologiczne.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Mechanizmy regulacji

Łatwo zrozumieć, że człowiek dysponuje ogromną, niemal nieprzeliczalną liczbą tego rodzaju „mechanizmów regulacji”. Mechanizmy te układają się w hierarchie; weźmy choćby przytoczony przykład wbijania gwoździa: czynność wbijania gwoździa składa się ze znacznej liczby subczynności (chwytanie młotka, ustawienie gwoździa, uderzenie w jego główkę, sprawdzenie efektów), z kolei każda z subczynności składa się z dalszych elementów: aby schwycić młotek, trzeba odpowiednio skierować rękę i wykonać właściwy ruch dłonią i palcami, a każdy z tych elementów da  się rozłożyć na jeszcze prostsze składniki (na skurcze mięśni, które są niezbędne do wykonania danego ruchu). Z drugiej strony sama czynność wbijania gwoździa bywa z reguły składnikiem większej całości, której jest podporządkowana (nip. mocowania deski), a ta z kolei składnikiem jeszcze większej całości (sporządzania stołu) itd. Którykolwiek z tych poziomów czynności byśmy rozpatrywali, na każdym z nich czynność jest rezultatem odpowiednio rozbudowanych układów funkcjonalnych. Badanie osobowości jest badaniem systemu, od którego własności zależy sterowanie całym tym nieprzeliczalnym zbiorem mechanizmów; systemu, dzięki któremu aktywność człowieka nie stanowi luźnego nagromadzenia zmieniających się coraz to nowych czynności, lecz ma formę zorganizowaną, jest uporządkowana w większe całości — w działania, które z kolei składają się na działalność życiową. Dlatego właśnie możemy powiedzieć, że osobowość — to centralny system integracji i regulącji czynności ludzi.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Osobowość jako centralny System regulacji

Przedstawiona wyżej w zarysie charakterystyka systemu, który został określony jako osobowość, miała za zadanie wskazać te jego właściwości, dzięki którym pełni on funkcje regulacji stosunków między człowiekiem a światem. W istocie funkcje regulacyjne są pełnione przez ogromną liczbę rozmaitych, mniej lub bardziej złożonych mechanizmów. Weźmy pod uwagę jakąkolwiek czynność człowieka: czy to będzie chodzenie, zapinanie guzików, chwytanie przedmiotów, narysowanie linii prostej, użycie młotka do wbicia gwoździa, odczytanie litery, rozpoznanie twarzy, dodanie dwóch liczb jednocyfrowych czy cokolwiek innego równie — zdawałoby się — prostego, wręcz elementarnego, żadna z tych czynności nie może dojść do skutku, zanim w umyśle nie zostanie wytworzone odpowiednie „urządzenie” — układ funkcjonalny, jak to nazywał wybitny radziecki neuropsycholog, Aleksander Łuria. U niemowlęcia nie istnieją tego rodzaju układy funkcjonalne i dlatego nie jest ono w stanie wykonać żadnej z wymienionych tu czynności. Takie układy tworzą się w ciągu życia pod wpływem doświadczenia, a nie jako automatyczna konsekwencja dojrzewania. Są one pewnego rodzaju mechanizmami regulacji, ponieważ sterują zachowaniem tak, aby osiągało ono określone rezultaty zgodne ze standardem. W wykonywaniu najprostszej czynności, np. wbijania gwoździa młotkiem, musi zajść taki proces sterowania, który doprowadzi do zgodności między standardem (wbity gwoźdź) a zachowaniem (odpowiednie ruchy rękoma), przy czym realizacja tego standardu odbywa się dzięki dostosowaniu kolejnych ru- ęhów (skurczów mięśni) do odpowiednich wzorców ruchowych uprzednio utworzonych w mózgu.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
error: Content is protected !!