Związki, jakie z członkami danej zbiorowości wiążą określonego człowieka

Mogą mieć również charakter wewnętrznej zależności autotelicznej. Jan może być zależny wewnętrznie od Józefa nie tylko ze względu na to, że go lubi, ale także ze względu na przynależność Józefa do zbiorowości społecznej, z którą Jan czuje się moralnie związany, np. z zespołem wychowawców i wychowanków określonego zakładu resocjalizującego lub członków organizacji politycznej, wspólnoty światopoglądowej, klasy społecznej, narodu. Można więc powiedzieć, że tym większe zachodzi prawdopodobieństwo w tworzeniu się między Janem a Józefem względnie trwałej interakcji, wywołującej pobudzenie inspirujące ich wspólny wysiłek, im bardziej wiąże ich nie tylko wzajemna, tzn. dwustronna zależność ze względu na osobę, ale i wzajemna, tzn. dwustronna, zależność ze względu na zbiorowość społeczną. Warunkiem funkcjonowania instytucji jest występowanie obu tych rodzajów zależności, choć stopień nasilenia każdej z nich może być różny. Różnie też może się kształtować proporcja między zależnością zewnętrzną a zależnością wewnętrzną. Wynika stąd, iż strukturę instytucji trzeba rozpatrywać nie tylko od strony łączności komunikacyjnej, wiążącej członków systemu, ale i od strony łączności zależnościowej, która ich wiąże. Mówiąc inaczej, o funkcjonowaniu instytucji decyduje nie tylko komunikacja systemu, ale i jego integracja, tzn. związki pobudzeniowe między członkami systemu wynikające nie tylko z zależności ze względu na osobę (więź osobista), ale i z zależności ze względu na zbiorowość społeczną (morale) oraz ze względu na wynikające stąd cele i normy, a więc wzory postępowania, których respektowanie stanowi wyraz poczucia przynależności do danej zbiorowości. Dopiero sieć powiązań integracyjnych określa skalę i jakość pobudzeń; bez pobudzeń zaś nie ma czynności, nie ma wysiłku, nie ma realizacji zadań, a więc i funkcjonowania systemu. Akcentowanie pobudzeń stanowiących rezultat zależności ze względu na zbiorowość społeczną wynika z poglądów i doświadczeń wielu wybitnych pedagogów i wychowawców. A. Makarenko np., pisząc o funkcjonowaniu wychowawcy młodzieży odrzucającej lansowane przez społeczeństwo role społeczne, podkreśla zarówno doniosłe znaczenie wzajemnej zależności osobistej jak i przede wszystkim wagę zależności, którą nazwaliśmy zależnością ze względu na zbiorowości społeczne.

error: Content is protected !!